Beloning

Salaris, onkostenvergoeding, vrijwilligersattentie. Alles wat er komt kijken bij beloningsbeleid

Waarderen

Waardering is het besef hebben dat iemands inzet waardevol is en dat ook laten zien. Het gaat erom dat je er alles aan doet om iemand de best mogelijke vrijwilligerservaring te geven.

De waardering bestaat vooral uit het vrijwilligerswerk dat iemand doet en de waardering die men daarvoor voelt vanuit de doelgroep. Maar wat ook belangrijk is, is de persoonlijke aandacht en ondersteuning. Waarom wil iemand zich inzetten voor de organisatie? Aansluiten op de motivatie en behoefte van de vrijwilliger is de eerste stap. Je waardeert de betrokkenheid en neemt iemand serieus door de best passende plek te vinden.

Belonen

Belonen is waarderen door middel van iets tastbaars. Belonen van vrijwilligers kan concreet met een kerstpakket of cadeaubon, maar ook symbolisch in de vorm van een getuigschrift of certificaat.

Belonen kan op verschillende manieren. Let vooral goed op wat de vrijwilligers zelf belangrijk vinden. Voor de een is een training waardevol, voor de ander een boekenbon. 

Vrijwilligersvergoeding

De regeling van de belastingdienst is erg bekend. De vrijwilligersvergoeding is officieel geen betaling voor het doen van vrijwilligerswerk. Het is een regeling van de belastingdienst, en de vergoeding is bedoeld als vergoeding van alle door de vrijwilliger gemaakte onkosten in verband met het vrijwilligerswerk. Het is dus inclusief bijvoorbeeld reiskosten en vergoedingen in natura. 

Als het totaal bedrag van vergoedingen (financiëel en in natura) onder de €180 per maand en €1.800 per jaar blijft, zijn bewijzen dat de vrijwilliger deze kosten daadwerkelijk heeft gemaakt niet nodig en hoeft ook geen belasting betaald te worden over de vergoeding. 

Uitkeringsgerechtigden

In principe mogen uitkeringsgerechtigden hetzelfde ontvangen als andere vrijwilligers, behalve mensen jonger dan 27 die een bijstandsuitkering ontvangen. Zij zijn in de Participatiewet uitgezonderd en het is verstandig dat zij bij de Sociale Dienst controleren of zij echt de regels volgen. Ook is het mogelijk dat de uitkeringsinstanties aanvullende eisen stelt, bijvoorbeeld een meldingsplicht. Het is daarom altijd verstandig om bij de uitkeringsinstantie te informeren naar de regels rondom de uitkering en het doen van vrijwilligerswerk.

In de praktijk is er veel onduidelijk en hanteert elke gemeente eigen regels. Als je een vergoeding doorgeeft, is het vaak niet duidelijk wat voor effect dat gaat hebben. Elke boekenbon die je ontvangt als spreker, kan gekort worden op je uitkering. Er zijn schrijnende voorbeelden, ook over de grote onduidelijkheid over de regels. We verzamelen ervaringen over het effect van beloning op een uitkering.

Tegenprestatie

Vanaf 1 januari 2015 kunnen gemeenten mensen met een uitkering op grond van de participatiewet verplichten tot een tegenprestatie. Afhankelijk van de gemeente kan deze tegenprestatie in de vorm van vrijwilligerswerk en bij vrijwilligersorganisaties verricht worden. Mensen die vrijwilligerswerk doen als tegenprestatie zijn formeel geen vrijwilligers. Zij hebben een opdrachtgever/opdrachtnemersverhouding met de gemeente. Zij kunnen namelijk in principe een sanctie verwachten, wanneer zij weigeren om zich in te zetten als vrijwilliger in het kader van de tegenprestatie.

Dit is een vrijwilligersfunctie, dus we kunnen je uren niet in geld vergoeden, maar je verdient wel ons respect en onze dankbaarheid.

Stel je vraag

Het project ‘Waardering Ervaringsdeskundigen’ verzamelt informatie over de gevolgen van inkomsten op een uitkering. Een ervaringsdeskundige van het UWV en een ervaringsdeskundige juriste zijn beschikbaar in een helpdesk.Stel een vraag over uitkering en inkomen

Veelgestelde vragen

Waarderingen voor vrijwilligerswerk

Waarom werken ervaringsdeskundigen als vrijwilliger?

Bij het werven van vrijwilligers, geven organisaties aan wat ‘de vrijwilliger’ aan het werk kan hebben.

Veelvoorkomende aanbevelingen:

  • Zichtbare resultaten van je inzet, je krijgt veel waardering en dankbaarheid 
  • De kans je (beroepsmatige) kwaliteiten in te zetten voor de samenleving
  • Mogelijkheid je talenten in te zetten op een zinvolle manier
  • Mogelijkheid om jezelf / je kwaliteiten verder te ontwikkelen 
  • Een afwisselende zelfstandige vrijwilligersfunctie
  • Je werkt in een enthousiast team 
  • Een uitbreiding van je netwerk 
  • Je krijgt een vrijwilligerscontract 
  • Wij bieden veiligheid en hebben daar een protocol voor

Training en ondersteuning

  • Gerichte training, van een dagdeel tot enkele dagen
  • Begeleiding op het werk
  • Voor- en nabespreken met begeleider
  • Terugkombijeenkomsten om je up to date te houden over de laatste ontwikkelingen. 
  • Intervisie

Gangbare vergoedingen

  • Vergoeding van gemaakte reiskosten-kilometers 
  • vergoeding van gemaakte onkosten.
  • Een vrijwilligersverzekering.
  • De mogelijkheid jouw CV te verrijken met een waardevolle referentie. 
  • Vrijwilligersevenementen, jaarlijks uitje
  • Ontvangen van de nieuwsbrief 

Een actueel onderwerp

Ervaringsdeskundigen zitten als vrijwilligers bij vergaderingen tussen allemaal beroepskrachten. Of ze spreken voor een bos bloemen op een congres waar andere sprekers betaald krijgen. Dat is vreemd. Voor gelijk werk, horen mensen gelijk betaald te worden. 

Ervaringsdeskundigen horen dezelfde beloning voor hun werk te krijgen als andere mensen. Betaald aan hen zelf, of aan een patiëntenorganisatie. Opdrachtgevers moeten gangbare tarieven betalen, en ervaringsdeskundigen moeten dit gewoon vragen.  

Waarom betaling nodig is

Als we ergens voor betalen, hechten we daar meer waarde aan dan wanneer we hetzelfde gratis krijgen. Dat geldt ook voor de inbreng van ervaringsdeskundigen. Gemeenten die gratis advies krijgen van een ervaringsdeskundige, leggen dat makkelijker naast zich neer dan wanneer ze er voor betaald hebben. De Patiëntenfederatie schreef hier een uitgebreid artikel over: “Door te laten betalen voor je inbreng creëer je een gelijk speelveld. Zo word je serieuzer genomen. Want vaak speelt het idee: alles wat gratis is, kan niks waard zijn”. 

Het principe is dat ervaringsdeskundigen voor dezelfde dingen betaald moeten worden als andere mensen. Wanneer een groep ervaringsdeskundigen bijvoorbeeld zelf het initiatief neemt om te lobbyen bij de gemeente, krijgen ze daar niet voor betaald. Wanneer de gemeente hen vraagt om advies op te stellen, zou dat wel moeten. 

Solidariteit onder ervaringsdeskundigen

Als alle ervaringsdeskundigen overtuigd zijn dat hun werk waardevol is, dragen ze dit ook uit.  Het wordt vanzelfsprekend om te betalen voor ervaringsdeskundigheid, als ervaringsdeskundigen het vanzelfsprekend vinden om hier geld voor te vragen. Ook als je als ervarinsgdeskundige zélf geen betaling wilt, kan je de opdrachtgever toch voor je werk laten betalen. Dat is solidair met andere ervaringsdeskundigen en patiëntenorganisaties.

Solidariteit houdt niet in dat je het geld zelf moet accepteren, iedereen die als vrijwilliger werkt moet dat kunnen blijven doen. Het gaat er om dat de bedrijven, instellingen en overheden die gebruik maken van een ervaringsdeskundige, weten dat ze daar hetzelfde aan moeten vergoeden als ze aan een niet-ervaringsdeskundige zouden doen. En dan mag de ervaringsdeskundige of de patiëntenvereniging beslissen wat er met de inkomsten gebeurt. Misschien willen ze het wel aan een goed doel storten…

ZZP om betaald te werken

Steeds meer ervaringsdeskundigen worden ZZP-er. Het is een oplossing voor mensen die door hun beperkingen geen ‘gewone baan’ kunnen vinden. Als zelfstandige kunnen ze hun werk goed afstemmen op hun mogelijkheden. Deze ervaringsdeskundigen werken zeer professioneel en krijgen ook op dat niveau betaald. 

Een veelgevraagd dagvoorzitter kreeg te maken met een ambtenaar die dacht dat mensen met een beperking allemaal gratis werken. De ambtenaar was verbaasd dat de dagvoorzitter zijn honorarium wilde bespreken. 

Ook bij de patiëntenorganisaties zie je dat sommige organisaties die in de begroting al rekening houden met extra inkomsten. 

Zolang er ervaringsdeskundigen zijn die geen vergoeding vragen, wordt het voor anderen lastiger om dat wel te doen. Als je het geld zelf niet wilt, en ook geen afspraken over een andere vergoeding wil maken, kan het geld naar de organisatie waar je voor werkt. Bij de Veerkracht Centrale zijn we heel flexibel en denken met iedereen mee.

Liever werken als vrijwilliger 

Niet alle ervaringsdeskundigen kunnen of willen betaald worden. 

Uitkering en armoedeval

Veel ervaringsdeskundigen hebben een uitkering. Ze mogen geen geld bijverdienen of kunnen het effect van inkomsten op toeslagen, belasting en uitkeringen niet overzien. Bij arbeidsongeschiktheid lopen mensen het risico hun uitkering te verliezen en niet meer terug te kunnen. 

Idealisme 

Ervaringsdeskundigen zijn meestal gemotiveerd om hun verhaal uit te dragen. Ze vinden het belangrijk dat hun boodschap gehoord wordt. Zodra iemand zegt ‘dat kunnen we niet betalen’ staan ze al klaar om dan toch maar het gevraagde werk te doen. 

Uit gewoonte

“zo doen wij dat nu eenmaal”. We zijn gewend dat ervaringsdeskundigen zich als vrijwilliger inzetten. Het duurt lang voor dat doorbroken is. 

Wel beloning, geen betaling 

Ervaringsdeskundigen krijgen soms betaald voor hun werk, maar de vergoedingen worden ook wel in een andere vorm uitgekeerd. Zeker voor mensen in een uitkeringssituatie kan het beter zijn om een vergoeding te krijgen in de vorm van scholing of door bijvoorbeeld een computer uit te lenen. 

Directe en indirecte vergoedingen

De betaling voor de inzet van ervaringsdeskundigen, is niet altijd bedoeld voor de ervaringsdeskundige zelf. De meeste ervaringsdeskundigen werken via patiëntenorganisaties. Daar krijgen zij begeleiding en training. Deze organisaties zorgen ook dat andere leden inbreng kunnen leveren, zodat de ervaringsdeskundigen namens een hele patiëntengroep kan spreken. Meestal is de afspraak dat de patiëntenorganisatie de vergoeding voor de inzet van de ervaringsdeskundigen ontvangt. Dit is de directe vergoeding, omdat de opdrachtgever het bedrag direct aan de patiëntenorganisatie betaalt. De ervaringsdeskundige zelf krijgt een indirecte vergoeding, bijvoorbeeld in de vorm van scholing en begeleiding. 

Ervaringsdeskundigen met een uitkering denken vaak dat ze niet mogen werken. Dat is vrijwel nooit het geval. Het probleem is dat het financieel niet loont om bij te verdienen. De inkomsten worden verrekend met de uitkering, maar in de praktijk levert dit grote problemen op. Vooral de onzekerheid over de gevolgen van wat extra inkomsten zijn niet vooraf te overzien.

De gevolgen van inkomstenverrekening

Onderzoek bevestigt de signalen

De infographic komt van een groot onderzoek van de Landelijke Cliëntenraad en UWV. Daarbij bleek dat 92% van de ervaringsdeskundigen met een arbeidsbeperking die een vragenlijst invulden zorgen heeft over de uitkering. Die zorgen gaan voornamelijk over het gebrek aan goede uitleg over het gevolg van loon voor de uitkering. Brieven zijn onduidelijk zijn en een vaste vastcontactpersoon is er niet. Het levert veel onzekerheid op. Mensen zijn afhankelijker geworden van hun omgeving, minder zelfredzaam, bang om een stap te zetten op de arbeidsmarkt of bang dat hun werkgever ze beloont met een bonus. 61% van de ervaringsdeskundigen meldt concrete financiële problemen, zoals minder geld beschikbaar hebben voor boodschappen, rekeningen of vaste lasten niet kunnen betalen, geld moeten lenen bij familie of vrienden of zelfs in de schulden raken.